
Tasavvur qil: ajoyib nom o‘ylab topding - biznes uchun, loyiha uchun yoki shunchaki blog uchun. Domenni tekshirasan - bo‘sh. O‘ylaysan: “Keyinroq sotib olaman”. Oradan bir-ikki kun o‘tadi - va domen band. Sayt yo‘q, faqat “Sotiladi” degan yozuv va baland narx.
Bu - cybersquatting. Ya’ni, kimdir chiroyli, mashhur yoki potentsial foydali bo‘lishi mumkin bo‘lgan domenlarni oldindan sotib olib, keyinchalik haqiqiy egalariga qimmatga sotishni rejalashtiradi.
Kimlar qiladi buni va nega?
Odatda bunday ishlar bilan quyidagilar shug‘ullanadi:
Skvotterlar - brend nomlari, mashhur so‘zlar yoki xatolik bilan yozilgan domenlarni olib qo‘yadi (masalan: gooogle.com).
Drop-hunterlar - eski domenlar muddatini o‘tkazib yuborishini kutib turadi va tezda ularni egallaydi.
“Internet tadbirkorlar” - yuzlab domenlarni sotib olib, bittasini qimmatga sotish umidida yashaydi.
Maqsad bir - pul ishlash.
Hayotiy misollar
Kimdir nike-shop.online degan domenni olib, reklama qo‘yadi yoki real saytning nusxasini yaratadi.
Yoki sberbanck.ru kabi xato yozilgan domen orqali odamlarni aldashga harakat qiladi.
Ba'zida esa shunchaki domenni olib qo‘yadi - kutadi, sen rivojlanasan, keyin keladi: “Mana senga taklif...”.
Nega bu muammo?
Trafikni o‘g‘irlashadi - odamlar sening sayting o‘rniga ularning saytiga kirib qoladi.
Agar u yerda shubhali kontent bo‘lsa, obro‘yingga putur yetadi.
Eng yomon holatda, sen yaratgan nom bilan ular pul ishlaydi.
Qanday himoyalanish mumkin?
Domenni darrov ro‘yxatdan o‘tkaz.
Yaxshi nom topdingmi - cho‘zma. Sotib ol. Yiliga arzon turadi, lekin keyinchalik asabni saqlab qoladi.O‘xshash domenlarni ham ol.
Masalan: brandname.uz, brand-name.uz, brandname.com va hokazo.Brend nomini savdo belgisi sifatida ro‘yxatdan o‘tkaz.
Agar ishni jiddiy boshlayotgan bo‘lsang, bu juda foydali. Keyinchalik rasmiy da’vo qilish mumkin bo‘ladi.Bo‘shaydigan domenlarni kuzat.
Zarur domen band bo‘lsa - nazorat qil. Ehtimol, tez orada uni kimdir uzaytirmaydi.DNS va WHOIS himoyasini sozla.
Domen qachon tugashini yashirish foydali bo‘ladi.
Agar domen allaqachon egallangan bo‘lsa-chi?
Kim egasi ekanini tekshir.
WHOIS orqali (agar yashirilmagan bo‘lsa).Aloqaga chiq va narx so‘ra.
Ba'zida sotib olish osonroq - lekin bu faqat nom haqiqatan muhim bo‘lsa.Agar noming ro‘yxatdan o‘tgan savdo belgisi bo‘lsa:
.com, .net zonalarida - UDRP orqali shikoyat qilish mumkin;
.uz yoki boshqa milliy domen bo‘lsa - sud orqali da’vo qilish mumkin.
Cybersquatting - bu raqamli “joy band qildim, endi pul to‘la” holati. Shuning uchun, agar internetda ish boshlayotgan bo‘lsang - nomni himoya qil. Oson, arzon, va asab saqlaydi.