
Agar siz o‘z saytingiz uchun domen sotib olmoqchi bo‘lsangiz, faqatgina chiroyli nom tanlash emas, balki DNS qanday ishlashini ham tushunish muhimdir. DNS sozlanmasa, saytingiz ishlamaydi. Ushbu maqolada DNS nima ekanini, qanday ishlashini va domen xarid qilishda nima uchun zarurligini tushuntiramiz.
DNS (Domain Name System) - bu internetning “telefon daftaridir”. U siz kiritgan domen nomini (masalan, mysite.uz) server IP manziliga (192.0.2.1) aylantiradi.
Siz saytingiz nomini brauzerga yozganingizda, DNS quyidagi ishlarni bajaradi:
Domen qaysi IP manzilga tegishli ekanini aniqlaydi.
So‘rovni kerakli serverga yo‘naltiradi.
Server sayt sahifasini yuboradi.
DNS bo‘lmasa, har bir saytning IP raqamini yodlashga to‘g‘ri kelardi.
DNS so‘rovi qanday ishlaydi?
Masalan, foydalanuvchi example.com domenini kiritdi. DNS quyidagicha ishlaydi:
Kompyuter lokal keshida so‘rovni tekshiradi.
Agar topilmasa - ISP DNS serveriga yuboriladi.
ISP serveri ildiz (root) DNS serveridan .com zonasini so‘raydi.
So‘ngra .com zonasidagi DNS-server example.com manzilini qayerda ekanini ko‘rsatadi.
Va nihoyat, domenning asosiy DNS-serveri kerakli IP manzilni beradi.
Bu jarayon odatda millisoniyalar ichida amalga oshadi.
Asosiy DNS yozuvlari
Domen xarid qilganingizda, siz DNS yozuvlari bilan ishlaysiz:
| Yozuv turi | Vazifasi |
|---|---|
| A | IPv4 manzilini ko‘rsatadi |
| AAAA | IPv6 manzilini ko‘rsatadi |
| CNAME | Domen uchun alias (ikkinchi nom) |
| MX | Elektron pochta serveri |
| TXT | Matnli yozuvlar (SPF, DKIM va boshqalar) |
| NS | DNS-serverlar manzili |
| PTR | Teskari DNS (ko‘proq email uchun kerak) |
DNS domen sotib olayotganda nima uchun muhim?
Agar siz domenni sotib olib, DNS sozlamasangiz - sayt ishlamaydi.
Mana nima uchun DNS muhim:
Saytga ulanadi
A yozuvi orqali domen serverga ulanadi.Email ishlashi uchun
MX va SPF yozuvlari orqali domen email tizimiga ulanadi.Xavfsizlik va ishonchlilik
DNS to‘g‘ri bo‘lsa, firibgarlikdan himoyalaydi va email spamga tushmaydi.SEOga ta’siri
Tez va ishonchli DNS xizmatlari sayt yuklanishini tezlashtiradi, bu esa reytingga ta’sir qiladi.
DNS’ni qanday sozlash kerak
Domen xarid qiling (Ahost, Arsenal D, Billur).
Domen boshqaruv paneliga o‘ting.
“DNS yozuvlari” bo‘limini toping.
Quyidagi yozuvlarni qo‘shing:
A yozuvi - server IP manzili.
CNAME - agar subdomen ishlatayotgan bo‘lsangiz.
MX - email tizimi uchun.
Sozlamalar 15 daqiqadan 24 soatgacha yangilanadi.
Maslahatlar
Tez va barqaror ishlashi uchun Cloudflare yoki Google DNS xizmatlaridan foydalaning.
Agar texnik tafsilotlar sizga qiyin bo‘lsa - avtomatik sozlashni taklif qiladigan hostingni tanlang.
DNS holatini tekshirish uchun: dnschecker.org yoki mxtoolbox.com
Natijada siz qo'shishingiz mumkin
DNS - sayt ishlashining asosi. U domen nomini IP manzilga bog‘lab, saytni va email tizimini ishlatadi.
Domen sotib olayotganda:
DNS qanday ishlashini tushuning.
Zarur yozuvlarni to‘g‘ri kiriting.
Ishonchli DNS xizmatidan foydalaning.
Shunda saytingiz tez, xavfsiz va barqaror ishlaydi.