Nima uchun domenni ishlab chiquvchi emas, o‘zingizning nomingizda ro‘yxatdan o‘tkazish muhim

Ko‘p hollarda tadbirkorlar sayt yaratishda barcha texnik ishlarni ishlab chiquvchiga topshirishadi: hosting tanlash, sayt o‘rnatish va, albatta, domenni ro‘yxatdan o‘tkazish.
Bu qulay tuyuladi, ammo aslida domen ishlab chiquvchining nomida ro‘yxatdan o‘tgan bo‘lsa, bu siz uchun katta xavf tug‘diradi.

Birinchi qarashda bu oddiy texnik masala bo‘lib ko‘rinsa ham, vaqt o‘tishi bilan saytni, mijozlarni va hatto brend nomini yo‘qotish xavfini keltirib chiqaradi.


1. Domen kimga tegishli?

Domen - bu oddiy manzil emas, internetdagi sizning mulkingizdir.
Ro‘yxatga olish paytida kimning ma’lumotlari (ism, email, pasport, INN va boshqalar) kiritilgan bo‘lsa, huquqiy jihatdan domen aynan o‘sha shaxsga tegishli bo‘ladi.

Ya’ni:

  • siz domen uchun to‘lov qilasiz,

  • lekin egalik huquqi ishlab chiquvchiga tegishli bo‘ladi,

  • faqat u domenni uzaytirish, ko‘chirish yoki o‘chirish huquqiga ega.


2. Bu sizga qanday xavf tug‘diradi

Agar domen sizning nomingizda bo‘lmasa, quyidagi muammolar paydo bo‘lishi mumkin:

  • Domenni yo‘qotish. Ishlab chiquvchi aloqa uzilsa yoki domenni vaqtida yangilamasa, sayt o‘chib ketadi.

  • Kirish bloklanishi. Mojaro yuzaga kelsa (masalan, to‘lov bilan bog‘liq), ishlab chiquvchi saytni bloklab qo‘yishi mumkin.

  • Biznesni sotishda muammo. Domena egalik huquqi sizda bo‘lmasa, uni yangi egasiga topshira olmaysiz.

  • Shantaj yoki to‘lov talabi. Ba’zi holatlarda ishlab chiquvchilar domenni “berish” uchun qo‘shimcha pul talab qilgan holatlar bo‘lgan.


3. Domen kimning nomida ro‘yxatdan o‘tganini qanday tekshirish mumkin

Buni WHOIS servisi orqali bilib olish mumkin.
O‘zbekiston domenlari (.UZ) uchun cctld.uz saytiga kirib, domen nomingizni kiriting.
Natijada siz quyidagi ma’lumotlarni ko‘rasiz:

  • domen egasining ismi,

  • aloqa ma’lumotlari,

  • ro‘yxatdan o‘tkazuvchi (registrar),

  • va amal qilish muddati.

Agar bu ma’lumotlar sizga tegishli bo‘lmasa - vaqtni cho‘zmay, holatni tuzatish kerak.


4. Domenni to‘g‘ri ro‘yxatdan o‘tkazish bo‘yicha tavsiyalar

  1. Domenni o‘zingiz ro‘yxatdan o‘tkazing.
    Buni O‘zbekistondagi rasmiy registratorlar orqali qilishingiz mumkin (masalan: bill.uz, aktivhost.uz, arsen.uz, airnet.uz va boshqalar).

  2. Shaxsiy yoki kompaniya ma’lumotlarini kiriting.
    Agar yuridik shaxs bo‘lsangiz - kompaniya ma’lumotlarini, agar jismoniy shaxs bo‘lsangiz - pasport va faol email manzilni kiriting.

  3. Korxona email manzilidan foydalaning.
    Domen bilan bog‘langan email sizniki bo‘lishi kerak - ishlab chiquvchining emas.

  4. Kirish ma’lumotlarini o‘zingizda saqlang.
    Registrar paneli uchun login va parol sizda bo‘lishi kerak, boshqa odamlarda emas.


5. Agar domen ishlab chiquvchining nomida bo‘lsa, nima qilish kerak

Agar domen allaqachon ishlab chiquvchiga tegishli bo‘lsa, vahima qilmay, quyidagilarni bajaring:

  1. Ishlab chiquvchidan domenni topshirishni so‘rang.
    Agar munosabatlar yaxshi bo‘lsa, bu jarayon oson hal bo‘ladi.

  2. Registrar orqali domenni o‘tkazish so‘rovini yuboring.
    Agar ishlab chiquvchi rad etsa, siz o‘z brendingiz yoki savdo belgisi hujjatlari orqali huquqni isbotlashingiz mumkin.


6. Xulosa

Domen - bu sizning biznesingizning internetdagi yuzidir.
Unga to‘liq egalik qilish - xavfsizlik va barqarorlik kafolati.

Hech qachon domenni ishlab chiquvchining nomiga ro‘yxatdan o‘tkazmang.
Uni o‘zingizning nomingizda saqlash orqali siz brendingizni, mijozlaringizni va investitsiyalaringizni himoya qilasiz.